If the database is the new narrative, then what is the role of visualization?
Lev Manovich


Follow The Money
De database als vertelvorm

Aan het begin van de eenentwintigste eeuw speelt ons leven zich af in een aaneenschakeling van databases en spreadsheets. Niet alleen struinen we de hele dag door talloze datastromen als YouTube, Google en Facebook; bij alles wat we doen, laten we ook sporen achter in andere databases; van de ov-chipkaart en bonuskaart tot het elektronisch patiëntendossier. Sporen die statistici vervolgens door de mangel halen, om ons niet alleen een boek, verzekering of lening aan te raden, maar ook om ons collectieve koop- en zoekgedrag te bestempelen tot nieuwe levensstijl. Of om te zien of ons profiel overeenkomt met dat van een risicogroep of een potentiële terrorist.

Nooit werd de invloed van databases, Excel-sheets en algoritmes duidelijker zichtbaar dan tijdens de kredietcrisis. Deze bracht schaamteloos aan het licht dat er een mondiaal financieel systeem gebouwd is op basis van wiskundige modellen die menselijk gedrag probeerden te kwantificeren. Verblind door de schoonheid van imponerende mathematische systemen dacht men de risico’s van investeringen exact te kunnen bevatten. Inmiddels is duidelijk hoe risicovol het is om daarvan afhankelijk te zijn.

Ook in de media-wereld is de aandacht voor de alsmaar toenemende datastromen gegroeid. Datavisualisatie – een genre binnen de visuele cultuur waarin datastromen op prikkelende, poëtische of juist inzichtelijke wijze worden verbeeld – heeft de afgelopen jaren een hoge vlucht genomen. Zowel door de groeiende beschikbaarheid van veel data, als door het verlangen om door middel van visualisaties grip te krijgen op steeds complexere werkelijkheden. Wat betekent de toenemende rol van allerlei verschillende databases in het dagelijkse leven voor onze samenleving? Wat voor kennis leveren al die verzamelde en verknoopte gegevens en analyses op? Doen we er wel altijd goed aan zo’n grote rol toe te dichten aan cijfermatige informatie? Schuilt er niet ook een gevaarlijke ontwikkeling in de opmars van databases, waarbij schijnbaar objectieve visualisaties en analyses opeens een belangrijke rol gaan spelen in het nemen van politieke beslissingen, de ontwikkeling van onze economie of de vorming van collectieve mythen?

Mediafonds@Sandberg gaat in op de mogelijkheden en gevolgen van deze ontwikkelingen voor mediamakers: Welke nieuwe vormen van vertellen kunnen datavisualisaties opleveren? Zal de datafilm de nieuwe documentairevorm worden?

Follow The Money
The database as a narrative form

At the beginning of the twenty-first century, our lives play out in a succession of databases and spreadsheets. Not only do we spend all day rummaging through countless data streams like Google and Facebook; everything we do leaves traces behind in other databases, through public transport chip cards, supermarket club cards and electronic medical files. The influence of databases, Excel sheets and algorithms has never been as clearly visible as it became during the credit crisis. The crisis cast a cold light on the fact that the global financial system had been built on the basis of mathematical models that attempted to quantify human behaviour. Blinded by the beauty of impressive mathematical systems, people thought they could precisely understand the risks of investments. Meanwhile it has become clear how risky it is to be dependent on these.

The media world, too, is paying more attention to the ever-increasing data streams. Data visualisation – a genre within visual culture that depicts data streams in provocative, poetic or insightful ways – has been booming, thanks to the growing availability of large amounts of data and the desire to grasp ever more complex realities by visual means. But is it always a good idea to assign such an important role to numerical information? How can we best interpret various data in relation to the values we consider important? And which new forms of storytelling does data visualisation have to offer us? Will the data film be the new documentary form?

The Mediafonds@Sandberg conference will consider the possibilities and consequences of these developments for media producers.

PERS / RECENSIES

“Bewegende visualisaties zijn bij uitstek geschikt om complexe informatie op een toegankelijke manier onder de aandacht te brengen. Het genre zal zich de komende jaren ontwikkelen tot een serieuze bedrijfstak – dat is althans onze verwachting. Met enig leedwezen concluderen we dat de traditionele journalistiek hieraan vermoedelijk weinig zal kunnen bijdragen. We hopen van harte dat het eerste deel van onze conclusie ruimschoots zal uitkomen en dat het tweede te pessimistisch zal blijken te zijn.”
Frank Kalshoven en Martijn Bennis. ‘Informatievisualisatie als opkomend journalistiek genre’  By De Nieuwe Reporter.
7 Januari 2010

“The conference was very informative and entertaining. I learned a lot just being there and came out with new ideas. I will definitely keep my attention on the subject. I do understand now how data visualization can “control the world” now. One can use it to prove a point, to influence, to convince and not to mention it: to lie. Very tricky thing…”
Juliana Brunello. ‘Conference on 14.01.2010 at de Balie’
networkcultures.org By Intitute of netwerkcultures.
January 15, 2010

A presentation about the traces left behind on twitter about the conference “Follow the Money”
Margarida Fonseca. ‘Follow the Money – a datavisualization report’ networkcultures.org By Intitute of netwerkcultures. January 21, 2010

“Statische informatie wordt steeds vaker als beeld gepresenteerd. Daar zijn mooie en verhelderende verhalen mee te vertellen. Maar ook gevisualiseerd kunnen statistieken liegen. Soms is er zelfs sprake van ‘datadecoration’.”
Tracy Metz. ‘Van woord naar beeld’ NRC. 9 April 2010

“De makers kennen elkaar niet van tevoren, wat volgens zowel de organisatoren als de deelnemers ‘out-of the box’ denken stimuleert. (….) Dat ‘out of the box-denken’ heeft gewerkt, want de projecten zijn divers  en vaak al ver gevorderd. Naast de documentaires die ondersteund worden door extra interactieve lagen is er o.a. een performance, een mobiele applicatie, een interactieve scriptsite en een onderzoek naar de cinematografische kant van de GPS.”
Yula Altchouler. ‘Verslag van de Sandberg@Mediafonds Masterclass’
www.npox.nl, 17 mei 2010